Algı Psikolojisi: İletişimde Duyuların Rolü ve Renklerin Etkisi

Algı Psikolojisi ve İletişim

Algı psikolojisi, duyuların iletişimdeki rolünü ve renklerin insan davranışları üzerindeki etkisini inceler. Duyusal mesajların birey için bir anlamı varsa 'algılama' oluşur. Zihinsel psikolojide buna algılamanın 'generic' karakteri denmektedir. Bütün algılar, ön algılardan bazıları ile birlikte değerlendirilerek, yine onlarla birlikte gruplaşırlar. Anlamlarını da bu gruplamadan kazanırlar. Bir başka deyişle, duyuların algıya dönüşmesi, yani MSS’ne gelen duyusal mesajların, kendilerine özgü geçmişleri, gelecekleri, etkileri, değişimleri, gizli-açık çeşitli özellikleri ile 'nesneler', -yani ilişkilerimizde anlam taşıyan varlıklar olarak algılanmalar-, aynı sürecin farklı yönleridir. Bu yolla elektro-kimyasal enerji, anlaşılabilir kavramlara, yani algılara dönüştürülür.

Önalgılama ve Zihinsel Bütün

'Önalgılama', bireyin o anda yaşamakta olduğu bir tecrübesi, geçmiş tecrübelerin birikimleriyle birlikte özümleyerek yeni bir zihinsel bütüne ulaşmasıdır. Bu bilgi kütlesine verilen ad 'önalgısal kütle' dir. Algılamada, bu kütlenin kapsadığı bilginin azlığı ya da çokluğu, anlamlandırmada önemli bir etkendir.

Uzay Algısı, Tutum ve Davranış İlişkisi

Çevremizdeki eşya ve uyarıcıları kendimize göre örgütler, onları bir 'yön' içinde algılarız. Duyu organlarımız, uyarıcıların kendimize göre hangi yönden geldiğini anlamamıza yardımcı olur. Eşyaların belli bir boşluk içindeki yerini belirtmeye 'yerleştirme' denir ve bu faaliyet çeşitli duyu organlarının ortaklaşa çalışmasıyla meydana gelir. Uzay duygusu önce görmede, sonra dokunmada, en son da işitme duyumlarında vardır. Demek ki uzay algısının meydana gelmesinde bütün duyu organlarımızın rolü büyüktür. Uzay algılarımız bağıntı noktaları yardımıyla kolaylaşır. Uzaklıkların anlaşılmasında bağıntı noktaları yardımcı olur. Örneğin elimizde ölçecek bir alet bulunmasa bile ne kadar, kaç kilometre yol yürüdüğümüzü böyle belirli noktalara göre ayarlayabiliriz.

Zaman Algısı, Tutum ve Davranış İlişkisi

Uzaydaki eşya ve olayların algılanması belirli bir sürenin geçmesini gerektirir. Uzayda meydana gelen her şeyi süre ifadesi olan 'zaman'la göstermeye çalışırız. Örneğin sınav olurken, kitap okurken, film seyrederken, gece-gündüzün art arda gelmesinden zamanın geçtiğini anlarız.

Renk Algısı, Tutum ve Davranış İlişkisi

Renk bir iletişim dilidir ve hepsinin bir anlamı vardır. Mesaj verir, insanları psikolojik olarak etkiler ve yaşama biçimlerini şekillendirir. Öyle ki rengin koku ve tat alma duyuları üzerinde dahi etkili olduğu tespit edilmiştir. Ancak rengin anlamı insandan insana, kültürden kültüre farklılık gösterebilmektedir. Renklerin psikolojik, toplumsal ve sanatsal algılanışları şöyle açıklanabilir:

• Beyaz: Beyaz, nötr bir renk olmasına karşılık bütün renklerin birleşmesi ile oluşmuştur. Huzur verici, sakin ve sessiz bir tona sahiptir. Sağlığın ve dürüstlüğün rengi olarak kabul edilir. Asaleti, zerafeti ve soğukkanlılığı ifade eder. Aynı zamanda istikrar ve devamlılığı simgeler. Kendine temiz ve dürüst izlenimi vermek isteyen politikacılar beyazı tercih eder. Genç kızların gelinlik rengi, savaşta ateşkesin sembolüdür. Genelde neşe ve sevincin rengidir. Bozulmamış, değerini kaybetmemiş bilgi, aydınlık gibi kutsal sayılan kavramlar beyazla temsil edilmektedir. Bazen yokluk ve hiçliği ifade ederken, bazen bütün renkleri bünyesinde barındırma niteliğinin de yardımıyla bir olumluluk belirtir. Beyaz ve siyah renkler birlikte kullanıldığında, Doğu Felsefesindeki 'yin' ve 'yang' da olduğu gibi derin anlamlar içerir. 'Yin' ve 'yang' evrendeki zıtlık ve karşı çekimin uyum ve armonisi ile sonsuza kadar evrenin devamını sağlayacağı sembolize eder.
• Kahverengi: Kahverengi, gerçekçiliğin, plan ve sistemin rengidir. İnsanlar üzerinde canlılık ve hareketlilik etkisi bırakır. Kansas Üniversitesi Sanat Müzesi’nde yapılan bir araştırma da bunu ortaya koymuştur. Duvar rengini beyaz ve kahverengi olarak yapan müze yönetimi, fonun beyaz kullanıldığında insanları daha sakin ve huzurlu hissettirdiğini gözlemlemiştir.